www

www.Efkere.com

Surp Stepanos Kilisesi--Özet

Surp Stepanos, yaklaşık olarak 1913'te (sol) ve Şubat 2002 (sağ)

Bir önceki sayfada anlatıldığı gibi, Surp Stepanos (Aziz İstefanos) Kilisesi, Doğu Efkere'de bulunan en az 3 kiliseden birisiyidi ve muhtemelen köyün en önemli kilisesiydi. 1683 tarihli bir nushadaki bir listede yer alıyor, yalnız şu anda ayakta kalan bina, 1871 tarihinde yapılmıştır. Kilisenin tekrar inşa edilmesinin nedeni kesin değildir. 1835'te bu bölgede Kayseri'nin tüm çevresindeki binalara ve yakındaki Darsiyak köyünün kilisesine zarar veren büyük bir deprem meydana geldi. Bu depremin Surp Stepanos'un temelden, tekrar inşa edilmesini gerektirecek her hangi bir zarar verip vermediği netlik kazanmamıştır.

Ayrıca mevcut binanın, aynı adı taşıyan eski kilisenin yerine inşa edilip edilmediği (ki muhtemelen böyle olurdu) de kesin olarak bilinmiyor. }Kuzey batısındaki köşede bulunan köşetaşının üzerinde oldukça uzun bir yazı var ve çevresindeki taşlardan daha eski görünüyor. Ne yazık ki, bu yazı yıllar geçtikçe aşınmıştır ve okunması zor bir hale gelmiştir. Bu köşetaşının aynı adı taşıyan önceki kiliseye ait olduğu akla uygun geliyor ama bunu kesinleştirebilmek için daha çok inceleme yapmak gerekmektedir.

Surp Stepanos, köyün ortasından geçen ırmağa bakan bir tepe üzerinde kurulmuş, haç şeklinde bir kilisedir. Doğu-batı düzleminde kurlumuştur. Kilisenin önünden yaklaşık 13 metre sonra dik bir yamaç başlıyor; sonuç itibariyle Batı Efkere'den bakıldığında bina net bir şekilde görülmektedir.

İnşaat sırasında yaklaşık 30 x 60 cm büyüklüğünde düz kesilmiş taşlar kullanılmıştır. Bu taşlar, binanın içinden ya da dışından görünmeyen döküm metal destekler ile birbirine bağlıdır.

Fugen Ilter bazı mimari incelemeler yapmış, 1982'de de kilisenin genel dış ölçülerini almıştır. ['Darsiyak ve Evkere--Kayseri'de XIX, Yuzyildan Iki Kilise', Anatolia-Anadolu (Festschrift Akurgal) XXII, Ankara, 1982]. Kilise 25.5 m boyunda ve 15.3 genişliğindedir. Kuzey ve güney yan kısımları 1.65 m uzunluğundadır Doğu (arka) kısmının ölçüsü 3.35 m'dir ve batı (ön) kısmı 7.45 uzunluğundadır.Altında üç köşeli yan duvarı olan çatının ortasında, kubbenin daha önce bulunduğu yerde, 11.9 m çapında bir açıklık var.

Seyda Güngör Açıkgöz bu kilise üzerinde bir çok incelemeler yapmaktadır; bu çalışmalar, bina hakkındaki bilgilerimizi artıracağı için mutluyuz. Açıkgöz'ün yakın zamanda Surp Stepanos Kilisesi üzerinde yaptığı mimari çalışmalara ait planlar sağ tarafta bulunmaktadır; bunlar bu binanın mevcut olan en ayrıntılı planlarıdır.

Binanın içi bir kaç yönden çok dikkate değerdir. Açıkgöz'ün mimari planlarının gösterdiği gibi, apsit bir yarı küre şeklinde tasarlanmıştır. Apsit üzerinde güzel, çok-haçlı desen ile süslenmiş bir yarı kubbe mevcuttur. Bu özellik, solda gösterilen, yaklaşık 1913'te çekilmiş olan Surp Stepanos'un fotoğrafında açıkça görünmektedir.

Buna karşın, kilisenin giriş koridoru dikdörtgen şekilde tasarlanmış ve tonozlu bir tavan ile kaplanmıştır.

Ne yazık ki, kubbe artık mevcut değildir, en azından 1919 yılından beri yoktur.

Şimdilerde bir ev olarak kullanılmakta olan küçük bir bina, kilisenin güney tarafına bitişiktir. Bu binanın ne amaçla yapıldığı belli değildir. Birinci Dünya Savaşından önce, kilisenin yanında erkek ve kız okulları mevcuttu, ama daha önce bu köyün sakini olan birisi ile yaptığım bir görüşme sonucu, bunların kilisenin kuzey tarafında olduğu düşünülüyordu.

Kilisenin biraz güneyinde olan çan kulesi artık mevcut değildir.

Kilisenin kuzey tarafında günümüze kalan bir kaç temelin dışında, artık her hangi bir bina mevcut değildir.